UAM ZAKŁAD  FRAZEOLOGII   I   KULTURY  JĘZYKA  POLSKIEGO Instytut Filologii Polskiej
Collegium Maius
ul. Fredry 10
61-701 Poznań


 

   Książki pracowników, doktorantów i wypromowanych doktorów Zakładu Frazeologii i Kultury Języka Polskiego 

opublikowane w latach 1998–2016

(prace autorskie i redakcyjne)

(aktualizacja 28.02.2017 r.)


Małgorzata Nawrocka-Żarnecka

Związki frazeologiczne w polskim
reportażu literackim autorów
debiutujących w latach 60. i 70. XX wieku

Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne
Poznań 2016
SPIS TREŚCI
Wstęp
1.  Funkcje aktualizacji kanonicznych w tworzeniu warstwy językowej reportażu literackiego
2. Innowacje modyfikujące
2.1. Innowacje wymieniające
2.2. Innowacje rozwijające
2.3. Innowacje skracające
2.4. Innowacje kontaminujące
2.5. Innowacje regulujące
3. Modyfikacje łączliwości semantycznej i składniowej
3.1. Innowacje rozszerzające
3.2. Innowacje kontekstowe
4. Innowacje złożone
4.1. Innowacje parafrazujące (trawestujące)
4.2. Aluzje frazeologiczne

Zakończenie
Bibliografia
Wykaz skrótów
Kultura komunikacji językowej 4.
Kultura komunikacji w językach słowiańskich
- co nas łączy, co rózni, co dziwi
«
Poznańskie Spotkania Językoznawcze»
tom 31

pod redakcją
A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej, K. Skibskiego


Wydział FIlologii Polskiej i Klasycznej
Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk

Poznań 2016
SPIS TREŚCI
Wstęp
G. Dziamska-Lenart, P. Fliciński, Nowa frazeologia publicystyczna
J. Ignatowicz-Skowrońska, Geneza i sposoby aktualizacji zwrotu grać na x fortepianach w tekstach prasy emigracyjnej (do końca lat 80. XX wieku)
M. Miławska, Ocenzuruj się sam, czyli o konstrukcji wyrazowej to się wytnie
M. Nawrocka-Żarnecka, Jak Polacy rozumieją serbską frazeologię, a jak Serbowie polską - na podstawie jednostek odnoszących się do podobnej rzeczywistości pozajęzykowej
A. Gałczyńska, Grzeczność młodzieżowa - repliki na pochwały i komplementy
A. Kijak, Grzeczność językowa biegaczy nieprofesjonalnych (na podstawie wpisów na portalu społecznościowym Facebook)
A. Rypel, A. Wełna, Polska a chorwacka grzeczność językowa - uwarunkowania kulturowe różnic i podobieństw
M. Walczak-Mikołajczakowa, Zmiany form adresatywnych w języku bułgarskim po roku 1990
M. Gębka-Wolak, A. Moroz, Kolokacje w tekstach prawnych - problemy procedualne
M. Gębka-Wolak, Kolokacje w tekstach prawnych - czyn zabroniony
A. Moroz, Kolokacje w tekstach prawnych - wykonanie orzeczenia
D. Jastrzębska-Golonka, Wartościowanie leksemu fajnie w odczuciu współczesnego użytkownika języka
A. Dąbkowska, Co dzić znaczy zwierzać się? Rozważania pragmatycznojęzykowe
A. Kaczmarek, Tytuły angielskie w polskiej współczesnej prasie kobiecej
M. Wojtaszek, Do kogo mówi biskup? O sposobach zwracania się do odbiorców przez biskupa Grzegorza Rysia
J. Migdał, Sprawozdanie z Kongresu Historyków Języka Językoznawstwo historyczne - w poszanowaniu przeszłości, w trosce o przyszłość, Katowice, 13-15 kwietnia 2016
Piotr Fliciński

Słownik podstawowych terminów e-commerce

Wydawnictwo ManiBooks
Poznań 2015
   Słownik podstawowych terminów branży e-commerce zrodził się z potrzeby wyrażanej przede wszystkim przez przedsiębiorców branży handlu elektronicznego. Celem leksykonu jest przekazanie w prostych i zrozumiałych słowach zawiłości terminologicznych związanych z tą branżą, zwłaszcza w zakresie słownictwa informatycznego. Prostota języka ma zapewnić praktyczność w użyciu.
   Układ słownika przybrał formę klasyczną – hasła uporządkowane są alfabetycznie. Artykuły hasłowe zbudowane są w sposób konsekwentny i nieskomplikowany, zgodnie z kanonami opracowań leksykografi cznych. Każde hasło rozpoczyna wytłuszczony wyraz hasłowy, po nim następuje defi nicja. Zdecydowałem się na minimalizm w stosowaniu kwalifi katorów stylistycznych i środowiskowych, dlatego też z rzadka tylko w treści słownika pojawia się znacznik potoczne. Dodaję czasem również informację etymologiczną o pochodzeniu defi niowanego hasła z angielszczyzny. Ze znaków dodatkowych (graficznych) skorzystałem jedynie z pustej kropki (°). Stawiam ją przy wyrazie, wyrażeniu, które stanowią odrębne hasła w słowniku. W materiale badawczym rozpoznałem wiele powtarzających się kolokacji, czyli często pojawiających
się wyrazów w swoim otoczeniu, dlatego też niekiedy odnotowywałem ten fakt na końcu artykułu hasłowego. Nie korzystam ze skrótów (poza czytelnym zob., czyli zobacz), aby nie
utrudniać lektury słownika. Słownik zamyka indeks zdefi niowanych jednostek leksykalnych wraz z odniesieniem do strony, by korzystanie ze słownika było efektywne.

Ze wstępu
Małgorzata Miławska

Język bohaterem filmu.
Analiza lingwistyczna „Dnia świra"
Marka Koterskiego

Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 
Lublin 2015
Spis treści:
Wprowadzenie
Rozdział I: 1.1. Kilka słów wstępu; 1.2. Polskość 
doświadczenie wspólnoty; 1.3. Romantyzm jako siła formująca...; 1.4. ...i siła destrukcyjna; 1.5. Inteligent znerwicowany;
1.6. Język Miauczyńskiego 
podstawowe wyznaczniki stylistyczne; 1.7. Podsumowanie
Rozdział II: 2.1. Perspektywa potoczna; 2.2. Harmonia wulgaryzmów; 2.3. Żywioł zapożyczeń; 2.4. Świat reklamy; 2.5. 
Oto modlitwa Polaka"
Rozdział III: 3.1. Dlaczego trzynastozgłoskowiec?; 3.2. Między codziennością a patosem;
3.3. 
Koterszczyzna"
Rozdział IV: 4.1. Inspiracje literackie; 4.2. Gombrowicz i Mrożek  język groteski;
4.3. Witkacy i Białoszewski 
język eksperymentu
Rozdział V: 5.1. Adaś jako inteligent; 5.2. Obsesje językowego perfekcjonisty
Rozdział VI: 6.1. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: studium przypadku
Zakończenie
Anna Piotrowicz

Życie towarzyskie
[seria: Słownictwo pism Stefana Żeromskiego, t.16]

Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2014
    Spis treści:
1. Obraz życia towarzyskiego w dziennikach, listach, powieściach, nowelach, opowiadaniach i dramatach Stefana Żeromskiego
2. Pole tematyczne ŻYCIE TOWARZYSKIE
2.1. PODPOLA W POLU TEMATYCZNYM ŻYCIE TOWARZYSKIE
Spotkania towarzyskie; Udział w życiu towarzyskim; Etykieta towarzyska; Zabawy taneczne; Gościnność;  Gry i zabawy towarzyskie; Rozmowy towarzyskie i teksty okolicznościowe;  Zabawy obrzędowe (wyznaczane przez porządek roku kalendarzowego);
Zwyczaje towarzyskie; Konkury i wesele
2.2. CHARAKTERYSTYKA JĘZYKOWO-STYLISTYCZNA JEDNOSTEK
Z POLA ŻYCIE TOWARZYSKIE
Formacje deminutywne; Formacje z dywizem; Kolokwializmy; Indywidualizmy autorskie;
Sygnały metatekstowe – graficzne i werbalne; Nieprzyswojone wyrazy obcego pochodzenia (cytaty); Nagromadzenia; Porównania; Słownictwo życia towarzyskiego w znaczeniach przenośnych (metaforycznych)
LITERATURA
ZASADY REDAKCYJNE CZĘŚCI SŁOWNIKOWEJ
SŁOWNIK
Anna Piotrowicz - Życie towarzyskie
Michał Szczyszek

O porozumiewaniu się międzyludzkim.
Wariant mówiony języka polskiej wspólnoty komunikatywnej: słowotwórstwo, leksyka, składnia


Wydawnictwo Rys
Poznań 2013
   Przedstawiona do recenzji wydawniczej praca Michał Szczyszka O porozumiewaniu się międzyludzkim. Wariant mówiony języka polskiej wspólnoty komunikatywnej: słowotwórstwo, leksyka, składnia wyrasta z jego zainteresowań (datujących się od 2007 roku) mówioną odmianą współczesnej polszczyzny jako narzędziem komunikacji międzyludzkiej, wyzyskującej różne (także pozawerbalne, jak gest, mimika, prozodia mowy itd.) kanały przekazywania informacji. Te zainteresowania, wpisane w szerszy kontekst teoretyczno-metodologiczny, wyznaczony koncepcjami wspólnot komunikatywnych Ludwika Zabrockiego oraz geografii myślenia Richarda E. Nisbetta, znalazły ujście w pracach DiaGest, zorientowanych na badanie korelacji zachodzących między mową a gestem i pozostałymi składnikami niewerbalnymi komunikacji międzyludzkiej. Michał Szczyszek, jako […] specjalista w zakresie słowotwórstwa […], słownictwa, składni i problematyki tekstologicznej […] ma istotny wkład do znacznego już […] dorobku publikacyjnego zespołu. W wyniku dwu cyklów nagrań eksperymentu psycholingwistycznego […] powstał, jak pisze sam autor, „[…] minikorpus polskiego języka mówionego (zawierający kilkadziesiąt tysięcy słowoform […]”. Ten minikorpus stanowi podstawę źródłowo-materiałową pracy Michała Szczyszka.
   Oryginalna […] podstawa źródłowo-materiałowa, w połączeniu z adekwatną do zgromadzonego materiału metodologią (na instrumentarium badawcze zastosowane przez autora składają się głównie tezy i procedury strukturalizmu, socjolingwistyki, psycholingwistyki i językoznawstwa statystycznego), zaowocowała bardzo różnymi i interesującymi […] wynikami naukowymi. Do najdonioślejszych zaliczyłbym empiryczne potwierdzenie wielu sądów wypowiedzianych w literaturze przedmiotu na temat swoistości mówionej odmiany języka, potwierdzenie koncepcji kooperacji językowej Paula Grice’a, a nade wszystko śmiałe wnioski dotyczące narodzin i funkcjonowania wspólnoty komunikatywnej oraz expressis verbis wyrażony niemniej śmiały pogląd, że polska wspólnota komunikatywna „[…] jest wspólnotą przejściową, pośrednią, zawierającą w sobie i elementy typowe dla wspólnot Wschodu, jak i […] Zachodu” […].
Fragment recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Bogdana Walczaka
Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej
Między teorią a praktyką frazeograficzną


pod redakcją
G. Dziamskiej-Lenart i J. Liberka




Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2013
Spis treści:
M. Bańko, Za mało czy dość? Dylemat leksykografa w dobie rewolucji informacyjnej (na przykładzie słowników frazeologicznych)
R. Przybylska, P. Żmigrodzki, K. Węgrzynek, Zasady opisu związków frazeologicznych w 
Wielkim słowniku języka polskiego PAN"
W. Chlebda, O przekształcaniu słowników (frazeologicznych): casus opolski (
Podręczny idiomatykon polsko-rosyjski" versus „Polsko-rosyjski słownik par przekładowych")
A. Nowakowska, Sfrazeologizowane konstrukcje porównawcze w polskiej frazeografii
I. Kosek, Paradygmaty zwrotów frazeologicznych
– problemy opisu leksykograficznego
P. Fliciński, Frazeologiczny indeks rozgałęziony jako środowisko badań nad wielokształtnością związków idiomatycznych
J. Ignatowicz-Skowrońska, Związki frazeologiczne z komponentem 
kapelusz" w słownikach i tekstach
B. Jezierska, Makro- i mikrostruktura słownika przekładowego w świetle polskiej praktyki frazeograficznej (na podstawie
Polsko-francuskiego słownika frazeologicznego" Leona Zaręby)
S. Bąba, P. Fliciński, J. Liberek, K.Skibski

Szkice frazeologiczne

red. naukowa
G. Dziamska-Lenart

Wydawnictwo Rys
Poznań 2013
Spis treści
CZĘŚĆ PIERWSZA:  S. Bąba, P. Fliciński, Biblizmy frazeologiczne w Ewangelii według św. Łukasza w przekładzie Zygmunta Kubiaka na tle innych przekładów; Rozważania o zwrocie jeździć na kimś (na czymś) jak na łysej kobyle; Strzelić sobie w stopę; Wejść (wskoczyć) w czyje (jakie) buty;  Zamiatać pod dywan; S. Bąba, P. Fliciński, Jarosław Liberek, Nowe jednostki frazeologiczne w zasobie współczesnej polszczyzny; S. Bąba, P. Fliciński, K. Skibski, Działanie na czyjąś szkodę i działanie na czyjąś korzyść w świetle frazeologii potocznej; S. Bąba, J. Liberek, Dwa ujęcia etymologii porównania jak w dym; Nowy zwrot kopać się z koniem; O zwrocie odrodzić się // odradzać się / powstać//powstawać jak/niczym Feniks z popiołów; O zwrocie wypłakiwać się komuś w kamizelkę; S. Bąba, K. Skibski, Nowa fraza ktoś//coś jest lekiem na całe zło; O frazie łyżka dziegciu w beczce miodu; O pisowni nazw własnych i ich derywatów we frazeologizmach; Rozważania o zwrocie być (znaleźć się) między Scyllą a (i) Charybdą
CZĘŚĆ DRUGA: S. Bąba, Janusowe oblicze czy janusowe oblicze?; P. Fliciński, Frazeologizmy jako środek budowania spójności stylistycznej w powieściach Władysława Terleckiego; J. Liberek, Sposoby aktualizacji stałych związków wyrazowych we fraszkach Jana Sztaudyngera; Zwroty dokonane w normie frazeologicznej współczesnego języka polskiego; Żartobliwe innowacje frazeologiczne we fraszkach Tadeusza Fangrata; K. Skibski, Frazeologizmy antropomorfizujące w poezji Ewy Lipskiej;  Problem semantycznych innowacji frazeologicznych w tekstach literackich
Kultura komunikacji językowej 2.
Etyka i etykieta w komunikacji językowej


pod redakcją
A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej, K. Skibskiego



Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
Poznań 2012
Spis treści
Marian Bugajski, Etyka, etykieta, kultura języka; Alicja Gałczyńska, Wychowanie w (i do) grzeczności. Językowe zachowania grzecznościowe w mowie kierowanej do dzieci; Eliza Grzelak, Białe kłamstwo – narzędzie komunikacji społecznej; Anna Fedas, Mobbing jako przykład agresji językowej / złamania zasad etyki komunikacji językowej. Wyniki badań empirycznych; Beata Jezierska, Leksemy etyka i etykieta w polskich słownikach ogólnych i słownikach wyrazów obcych; Elżbieta Laskowska, Funkcjonowanie wybranych reguł zachowań językowych w wypowiedziach publicznych; Małgorzata Marcjanik, Etyczny aspekt językowych zachowań grzecznościowych (czyli „zawartość” etyki słowa w etykiecie językowej); Kazimierz Michalewski, Mimowolna agresja w komunikacji; Anna Miłoszewska, Grzecznościowe obowiązki kobiet dawniej i dziś; Kazimierz Ożóg, Andrzej Charciarek, Najnowsze zmiany zwrotów grzecznościowych w kręgu słowiańskim (na przykładzie języka polskiego, czeskiego i rosyjskiego); Małgorzata Pachowicz, „Skomentuj na forum”, czyli etykieta językowa w komunikacji internetowej; Grażyna Sawicka, Reklamowa gra z etyką słowa; Bogdan Walczak, Etyka a język, czyli przyczynek do zagadnienia granic językoznawstwa; Rafał Zimny, O sposobach uzasadniania językowych zachowań nieetykietalnych w dyskursie publicznym; Piotr Żmigrodzki, Formy adresatywne i ich opis w słowniku ogólnym. Stan obecny i postulaty.
etyka i etykieta w komunikacji językowej
Stanisław Bąba

Komentarze frazeograficzne

Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2012
   Na prezentowany tom składają się krótkie artykuły z lat 1979–2010. (...) 
   Koncentruję się w nich na problematyce innowacyjności i poprawności frazeologicznej dzisiejszej polszczyzny ogólnej. Zwykle przybierają one postać felietonów kulturalnojęzykowych, opartych na materiale frazeologicznym zarejestrowanym w podręcznej kartotece i skonfrontowanym ze słownikami ogólnymi, frazeologicznymi, poprawnościowymi i paremiologicznymi języka polskiego. Materiał zgromadzony w kartotece pochodzi z tekstów publicystycznych (prasowych), artystycznych i naukowych (z zakresu humanistyki). (...)
   Innowacyjność frazeologiczna jest ściśle powiązana z ewolucją współczesnego języka polskiego, jej badanie musi uwzględniać to, w jakim stopniu mieści się ona w nurcie tradycji, a w jakim – z niego wypada, zagrażając stabilności jego normy. Pogodzenie dynamicznej innowacyjności żywiołowego uzusu z tradycyjną stabilnością normy – to główny cel działalności kulturalnojęzykowej w zakresie frazeologii. (...)
   Zestawione komentarze mają tę postać, w której je niegdyś publikowano. Nie poprawiano ani nie uzupełniano ich treści, nie aktualizowano ich bibliografii. Są przeto wiernym odbiciem czasów, w jakich powstawały, przez co można je traktować jako swoisty przyczynek do historii polskiej frazeologii.
Od Autora          
Piotr Fliciński

Wielki słownik frazeologiczny

Wydawnictwo IBIS
Poznań 2012
   Słownik, który oddaję do rąk Czytelników jest współczesny i praktyczny. Odpowiada na najważniejsze pytania użytkowników języka, czyli daje definicje powiązanych ze sobą wyrazów. Wyrazy te wielokrotnie były wcześniej łączone ze sobą w taki sam sposób w innych tekstach, stąd nasze wrażenie o ich odtwarzaniu przez autora tekstu są ze wszech miar obserwacją trafną. Wiele z tych związków to frazeologizmy. Jeżeli Czytelnik sięga po tę książkę, to znaczy, że ma już za sobą proces wydzielania ustalonych połączeń wyrazów z czytanego bądź ze słyszanego tekstu. Nie podaję tu definicji związku frazeologicznego, gdyż jest ona powszechnie znana. Dyskusja toczy się właściwie o granice tego, co frazeologią można nazwać, a co wchodzi w zakres innych zagadnień.
   W Wielkim słowniku frazeologicznym znajdują się utrwalone w użyciu związki wyrazowe, których znaczenie nie wynika z sumy znaczeń poszczególnych komponentów tego związku, np. mapa drogowa ‘dokładny plan osiągnięcia jakiegoś celu, harmonogram czegoś’, a także utrwalone związki wyrazowe, których znaczenie zależne jest od wyrazu dominującego znaczeniowo w tym połączeniu, np. partia kanapowa ◦ironicznie ‘o małej liczebności, reprezentacji jakiejś partii lub innej stowarzyszonej grupy polityków’.
Słownik składa się z 4500 haseł ułożonych alfabetycznie. Wśród rodzajów haseł można wyróżnić hasła główne, hasła poboczne i odsyłacze.
Ze wstępu  
Wielki słownik frazeologiczny
Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej
Wariantywność we frazeologii

pod redakcją
P. Flicińskiego


Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2011
    Spis treści:
I. Kosek, Wariantywność zwrotów frazeologicznych a granice jednostki leksykalnej
A. Nowakowska, Wariantywność porównań frazeologicznych
J. Ignatowicz-Skowrońska, Wariancja frazeologizmów na płaszczyźnie ich schematów walencyjnych (obserwacje z poziomu normy frazeologicznej)
S. Koziara, Problem wariantywności w opisie frazeologizmów pochodzenia biblijnego
G. Dziamska-Lenart, Leksykograficzne rozwiązania problemu wielokształtności związków frazeologicznych (w wybranych słownikach frazeologicznych języka polskiego)
M. Puda-Blokesz, Wariantywność mitologizmów frazeologicznych w świetle danych leksykograficznych
M. Kącka-Rodak, Sposoby notowania wariantywności związków frazeologicznych w powojennych słownikach ogólnych języka polskiego (na przykładzie frazeologizmów z komponentami serce i głowa)
Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej
Kultura komunikacji językowej 1.
Norma językowa
w aspekcie teoretycznym i pragmatycznym

pod redakcją
A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej, K. Skibskiego


Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
Poznań 2011
 Zamieszczone w książce artykuły układają się w dwa bloki tematyczne [...]. Teksty dotyczące teoretycznych aspektów normy poświęcone są kryteriom i metodom oceny różnych językowych elementów, kodyfikacji w zakresie łączliwości leksykalnej, skutkom akceptacji wewnętrznego zróżnicowania normy, możliwościom prognozowania ewolucji języka na podstawie normy oraz granicom norm językowej i komunikacyjnej. Wśród zagadnień pragmatycznych [...] znalazły się problemy szczegółowe związane ze współczesnym uzusem, z rozmaitymi aspektami normy i błędów w przekazach medialnych [...] oraz w róznych typach i gatunkach tekstów [...], z poradnictwem językowym, a także z kryteriami poprawności stosowanymi w odniesieniu do wybranych elementów językowych [...] 
                                                                      fragmenty ze  Słowa wstępnego Redaktorów          spis treści w pliku PDF                                  
norma językowa
Stanisław Bąba, Jarosław Liberek

Studia nad frazeologią
współczesnego języka polskiego


Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2011
   Na prezentowany tom składają się materiałowe i teoretyczne szkice i artykuły z lat 1987-2010. Wszystkie są napisane przez nas wspólnie. Tematycznie skupiają się one wokół takich zagadnień, jak sposoby pomnażania zasobu frazeologicznego polszczyzny po roku 1968, leksykograficzne ujęcie współczesnej frazeologii, zmiany znaczeń polskich frazeologizmów, leksykograficzne ujęcie fraz jako jednostek frazeologicznych, interpretacja współczensego uzusu frazeologicznego, derywacja frazeologiczna oraz opis nowych i tradycyjnych polskich zwrotów typu kręcić lodymieć kogoś na widelcustroić się w cudze piórka, a także takich regionalizmów frazeologicznych, jak mieć długie zębby na conie urywać sobie rękawów. Wszystkie wiążą się z naszą praktyką frazeograficzną, powstały bowiem niejako na marginesie prac nad przygotowywaniem czterech słowników fraeologicznych.  Pod względem teoretycznym mmieszczą się w nurcie badań frazeologicznych uprawianych przez S. Skorupkę i jego kontynuatorów. Ich mocą stroną jest prezentowany w nich współczesny materiał zaczerpnięty z Korpusu Frazeologicznego Języka Polskiego, gromadzonego od wielu lat w Pracowni Leksykograficznej Instytutu Filologii Polskiej  Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
                                                                                           Stanisław Bąba, Jarosław Liberek
 Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej Teoria. Zagadnienia ogólne

pod red. S. Bąby, K. Skibskiego, M. Szczyszka

Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2010
    Spis treści:
Wojciech Chlebda, Skrzydlate słowa a frazeologia
P. Fliciński, Sposoby pomnażania współczesnego zasobu frazeologicznego polszczyzny
J. Liberek, Zmiany w zasobie frazeologicznym współczesnej polszczyzny
I. Kosek, Fleksja i składnia związków frazeologicznych
stan badań, problemy opisu i perspektywy
A. Nowakowska, Porównania frazeologiczne (zarys problematyki)
A. Pajdzińska, Przydatność frazeologizmów w badaniu językowego obrazu świata
S. Koziara, Biblizmy frazeologiczne w zasobach współczesnej polszczyzny
M. Puda-Blokesz, Frazeologizmy pochodzenia mitologicznego w języku polskim (zasób, stan i perspektywy opisu)
J. Ignatowicz-Skowrońska, Frazeologizmy we współczesnej prozie polskiej
G. Dziamska-Lenart, 110 lat polskiej frazeografii
Anna Piotrowicz, Małgorzata Witaszek-Samborska

Studia nad polszczyzną miejską Poznania

Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2009
   Książka stanowi zbiór prawie trzydziestu artykułów wcześniej opublikowanych przez autorki (wspólnie lub indywidualnie), a rozproszonych w różnych, często trudno dostępnych, czasopismach i monografiach. Teksty zgromadzone w tym tomie powstawały w latach 1985-2008. Zdecydowana większość z nich ma charakter stricte naukowy, tylko kilka to prace popularnonaukowe. Artykuły zamieszczone w trzech rozdziałach książki poświęcone są różnym aspektom polszczyzny miejskiej Poznania – kolejno: zagadnieniom ogólnym, fonetyce i gramatyce oraz – przede wszystkim – słownictwu i frazeologii.
 Kształtowanie się wzorów i wzorców językowych

pod red. A. Piotrowicz, K. Skibskiego, M. Szczyszka

Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2009
   Książka zawiera teksty traktujące o kształtowaniu się wzorów i wzorców językowych na przełomie XX i XXI wieku [układ wg działów tematycznych: komunikacja językowa, teoretyczne podstawy kultury języka, składnia, frazeologia, style funkcjonalne i in.].
   Autorami prac są językoznawcy z kilku polskich ośrodków uniwersyteckich  [układ wg spisu treści]: Kazimierz Ożóg, Maria Wojtak, Grażyna Sawicka, Katarzyna Klauzińska, Agnieszka Rypel, Bogusław Dunaj, Mirosława Mycawka, Krystyna Bojałkowska, Anna Piotrowicz, Małgorzata Witaszek-Samborska, Mirosława Siuciak, Iwona Kaproń-Charzyńska, Ewa Kołodziejek, Danuta Krzyżyk, Helena Synowiec, Małgorzata Gębka-Wolak, Andrzej Moroz, Piotr Fliciński, Jolanta Ignatowicz-Skowrońska, Gabriela Dziamska-Lenart, Urszula Sokólska, Danuta Jastrzębska-Golonka, Joanna Smól, Elżbieta Skorupska-Raczyńska, Romana Łapa, Kinga Banderowicz, Jolanta Migdał, Agnieszka Piotrowska-Wojaczyk, Monika Peplińska-Narloch, Lucyna Sopolińska.
Stanisław Bąba

Frazeologia polska.
Studia i szkice


Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2009
    Na prezentowany tom składają się wybrane studia i szkice frazeologiczne, opublikowane w czasopismach i pracach zbiorowych w latach 1971-2007. Podstawę zawartych w nich analiz stanowi materiał frazeologiczny zgromadzony  wpodręcznej kartotece a wynotowany z tekstów publicystycznych, artystycznych i naukowych (z zakresu humanistyki) oraz ze słowników ogólnych, frazeologicznych i paremiologicznych polszczyzny. Układają sie one w kilka grup tematycznych, które wiążą sie m.in. z takimi problemami, jak poprawność frazeologiczna (...), fleksja polskich frazeologizmów, derywacja w zakresie frazeologii, źródła polskiej frazeologii, geneza wybranych frazeologizmów itp. Z ich treści wynikają spostrzeżenia i uwagi dotyczące zarówno funkcjonowania samego zasobu frazeologicznego współczesnej polszczyzny, jego stabilności i zmienności, jak i sposobów pielęgnowania go jako wspólnego dobra użytkownbików polszczyzny. Wszystkie nawiązują do koncepcji frazeologii sformułowanej przez Stanisława Skorupkę, stanowiąc zarazem jej twórczą kontynuację, choć nieobce są im odwołania do dzisiejszej metodologii badań frazeologicznych, rozwijanej przez coraz to liczniejszy zastęp polskich frazeologów (...)
 Od Autora  
Stanisław Bąba

Materiały do bibliografii frazeologii polskiej.
Prace opublikowane w latach 2001–2005

Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2008
   Książka rejestruje 321 pozycji bibliograficznych z lat 2001-2005 w układzie alfabetycznym  oraz  10 pozycji bibliograficznych jako uzupełnienia za lata 1996-2000 (zamieszczony na końcu Indeks rzeczowy ułatwia odnalezienie potrzebnych informacji) Materiały do bibliografii frazeologii polskiej za lata 2001-2005: Bąba

Krzysztof Skibski

Antropologia wierszem
Język poetycki Ewy Lipskiej

Wydawnictwo Poznańskie

Poznań 2008
   Rozprawa o języku poetyckim Ewy Lipskiej składa się z czterech zasadniczych rozdziałów. Pierwszą część stanowi komentarz do kontekstu historycznoliterackiego, w który wpisywały się kolejne książki Lipskiej. Rozważania nad dającymi się wskazać zmianami na gruncie poetyki, ale także tematyki tekstów, wiążą się w tej części z komentarzem do najważniejszych motywów oraz pojęć. Drugi rozdział dotyczy współczesnego znaczenia terminu ‘język poetycki’. Wyprowadzone w nawiązaniu do kilku raptem koncepcji rozumienie specyfiki języka w poezji wyznacza dalszy porządek analiz w niniejszej rozprawie. Postawienie tezy, według której specjalna metaforyka stanowi (obok wiersza) dominantę języka poetyckiego Ewy Lipskiej, zapowiada trzecia część rozprawy – omówienie koncepcji metafory. Wyróżnienie ujęcia statycznego i dynamicznego metafory pozwala w dalszej części na właściwą analizę tekstów Lipskiej i wnioskowanie o ich specjalnym języku poetyckim. Czwarty rozdział pracy jest dwudzielny: w pierwszej jego części następuje opis elementów metaforyki w ujęciu statycznym, w drugiej natomiast opis ujęcia dynamicznego. Poszczególne rozdziały rozprawy pozostają względem siebie w stosunku wynikowym, wyprowadzanie koncepcji opisu języka poetyckiego jest jednak symultaniczne względem refleksji ogólniejszej, dotyczącej  ideowej  przestrzeni  poezji  Lipskiej.
ze wstępu Autora
Antropologia wierszem: Skibski
Piotr FlicińskiStanisław Wójtowicz

Hip-hop słownik

Wydawnictwo Naukowe PWN
Warszawa 2007
   Pierwsza ilustracja polszczyzny socjolektu hiphopowego. Słownik zawiera: ponad 600 wyrazów i związków frazeologicznych, głównie związanych z muzyką i jej tworzeniem, a także z życiem towarzyskim w różnych jego przejawach; około 1400 cytatów z ponad 700 tekstów polskich piosenek hiphopowych, z dokładnym odniesieniem do źródeł; około 40 haseł leksykonowych, ujętych w ramki, zawierających opis pozajęzykowych i kulturowych realiów hip-hopu, np. baggy, freestyle, graffiti, hajs, ziom; spis źródeł cytatów, zawierający tytuł utworu, wykonawcę, tytuł płyty, nazwę wytwórni i rok wydania.

nota wydawnicza
Hip-hop słownik: Fliciński, Wójtowicz
 Z zagadnień frazeologii, stylistyki i kultury języka

praca zbiorowa pod red. Stanisława Bąby i Piotra Flicińskiego
przygotowana na dziesięciolecie
Zakładu Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM

Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2006
  Spis treści: S. Bąba Frazeologiczna derywacja syntaktyczna. 3. Uwagi o adiektywizacji polskich zwrotów idiomatycznych z czasownikiem tranzytywnym, P. Fliciński O zwrocie porównawczym bronić jak niepodległości, G. Dziamska-Lenart Z zagadnień defrazeologizacji stałych związków wyrazowych, J. Liberek Zróżnicowanie aspektowe komponentów werbalnych w stałych związkach frazeologicznych. Uwagi wstępne, K. Kutereba Treściowe uwarunkowania interpunkcji poetyckiej K. Skibski Elipsy wersowe we współczesnej poezji (na materiale wierszy Ewy Lipskiej), J. Zgrzywa O porównaniach w prozie Olgi Tokarczuk, A. Piotrowicz O poradach językowych udzielanych na łamach „Filipinki” trzydzieści lat temu. Przyczynek do badań nad normą językową, M. Szczyszek Nazwy nosicieli cech w „najmłodszej polszczyźnie”, M. Witaszek-Samborska Nowe zapożyczenia angielskie wśród nazw potraw, napojów i produktów spożywczych w polszczyźnie ogólnej, M. Sobańska-Liberek Pracownia Leksykograficzna Instytutu Filologii Polskiej UAM Z zagadnień frazeologii, stylistyki i kultury języka polskiego
Michał Szczyszek

Derywaty z przyrostkiem -owicz w języku polskim (doba nowopolska)
 

Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2006
   Przedmiotem pracy jest formant -owicz i derywaty nim utworzone w polszczyźnie w ostatnim okresie jej funkcjonowania - w dobie nowopolskiej. [Książka jest monografią] tego bardzo produktywnego przyrostka, zbadanie jego struktury semantycznej, prześledzenie zmian znaczeniowych, zachodzących we wskazanym okresie historycznojęzykowym oraz funkcjonowanie w systemie słowotwórczym języka polskiego.

(ze wstępu do książki)
Derywaty z przyrostkiem –owicz w języku polskim
Jarosław Liberek

Człowiek, czyli świątynia bez języka

Księgarnia Świętego Wojciecha
Poznań 2006
 Krótka rozprawa na temat kryzysu komunikacji, który został omówiony na przykładzie dewiacji polskiego dyskursu publicznego.
   Człowiek tworzył przez wieki ze swoim językiem nierozerwalną całość. Współcześnie ta naturalna wspólnota została w dużym stopniu naruszona. Ludzie coraz częściej traktują mowę przedmiotowo, ignorując tkwiące w niej wartości duchowe. Świadczy to o pogłębiającym się kryzysie komunikacji, mającym wymiar ogólnoświatowy. Przejawy tegoż kryzysu omówione są w rozprawie na przykładzie dewiacji polskiego dyskursu publicznego.
Człowiek, czyli światynia bez języka: Liberek
Małgorzata Witaszek-Samborska

Studia nad słownictwem kulinarnym
we współczesnej polszczyźnie


Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2005
   Rozprawa wypełnia dotkliwą lukę w językoznawstwie polskim. Zasługą autorki jest rozpoznanie dużego fragmentu współczesnego słownictwa dotyczącego kulinariów, zwłaszcza nazw potraw, napojów i produktów spożywczych.
   Część II książki to znakomity "Słownik nazw potraw i napojów we współczesnej polszczyźnie". Zawiera ok. 5 tys. leksemów opracowanych wzorcowo, według najlepszych zasad leksykograficznych. Warto podkreślić walory kulturowe opracowania: spożywanie pokarmów, kuchnia - to podstawowe wyznaczniki każdej wspólnoty, jej obyczajów, powtarzalnego sposobu bycia.
Studia na słownictwem kulinarnym: Witaszek-Samborska
Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną.
Prace dedykowane Profesorowi Stanisławowi Bąbie
w 65-lecie urodzin

pod redakcją Jarosława Liberka

Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2004
   Książka jest zbiorem artykułów poświęconych wielu zagadnieniom polszczyzny. Zawiera pełną bibliografię prac Stanisława Bąby. Studia nad polszczyzną współczesna i historyczną
Gabriela Dziamska-Lenart

Innowacje frazeologiczne
w powojennej felietonistyce polskiej


Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2004
   [Książka] poświęcona jest sposobom aktualizowania stałych związków frazeologicznych w felieitonach. Przedmiotrm opisu są innowacje frazeologiczne, czyli zmiany w strukturze frazeologizmów (...) oraz zmiany w łączliwości frazeologizmów z elementami kontekstu. Celem podjętych badań jest ukazanie zmian językowych zachodzących we współczesnej polszczyźnie w dziedzinie frazeologii, a zarazem opis sposobów funkcjonowania w tekstach frazeologizmów przekształconych pod względem strukturalnym i semantycznym.
(ze wstępu do książki)
Innowacje frazeologiczne w powojennej felietonistyce polskiej
Anna Piotrowicz

Słownictwo i frazeologia życia towarzyskiego
w polskiej leksykografii XX wieku


Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2004
   Pierwszą część książki stanowi słownik tematyczny zawierający 5580 haseł (wyekscerpowanych z wydanych w XX w. słowników ogólnych języka polskiego, słowników wyrazów obcych, frazeologicznych, gwar środowiskowych i innych), zgromadzonych w rozdziałach: gry i zabawy towarzyskie, zabawy taneczne, spotkania towarzyskie, konkury i wesele, zabawy kalendarzowe (obrzędowe), gościnność, etykieta towarzyska, teksty okolicznościowe oraz varia.    
   Druga część książki to opis materiału słownikowego w aspekcie lingwistycznym i kulturowym: rodzime formacje słowotwórcze, neosemantyzmy, zapożyczenia z różnych języków, frazeologizmy i ich warstwy chronologiczne (od słownictwa najstarszego po wiek XX). Autorka odwołuje się też do wybranych prac z zakresu historii kultury, by ukazać ciągłość polskiej tradycji kulturowej, a także jej otwartość i silne związki z kulturą europejską. Całość zamyka alfabetyczny indeks haseł słownika.
Słownictwo i frazeologia życia towarzyskiego: Piotrowicz
Liliana Madelska, Małgorzata Witaszek-Samborska

Zapis fonetyczny. Zbiór ćwiczeń

wyd. VI

Wydawnictwo Naukowe UAM
Poznań 2003
   Wznowienie skryptu wykorzystywanego w licznych ośrodkach uniwersyteckich na zajęciach z fonetyki współczesnej polszczyzny. Przydatny zwłaszcza w kształceniu studentów polonistyki, logopedii, pomocny w opanowywaniu języków obcych i dla dialektologów. W większości ćwiczeń stosowana jest slawistyczna transkrypcja fonetyczna, autorki uwzględniają jednak również międzynarodowy alfabet fonetyczny (API).
nota wydawnicza
Zapis fonetyczny: Madelska, Witaszek-Samborska
Stanisław Bąba, Jarosław Liberek

Mały słownik frazeologiczny
współczesnego języka polskiego
 wydanie czwarte zmienione i poszerzone

Oficyna Wydawnicza RYTM
Warszawa 2003
   [Słownik] przygotowany został jako swego rodzaju poradnik językowy, co - w zamierzeniu autorów - ma stanowić o jego przydatności w poprawnym posługiwaniu się stałymi związkami wyrazowymi dzisiejszej polszczyzny. Zawiera ponad 300 popularnych i powszechnie używanych frazeologizmów. Każdy został opatrzony zwięzłą definicją semantyczną i udokumentowany cytatami ze współczesnych tekstów artystycznych, publicystycznych i popularnonaukowych.
nota wydawnicza
Mały słownik frazeologiczny współczesnego języka polskiego: Bąba, LIberek
Stanisław Bąba

Materiały do bibliografii frazeologii polskiej.
Prace opublikowane w latach 1996–2000

Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”
Poznań 2003
   Książka rejestruje 245 pozycji bibliograficznych z lat 1996-2000 w układzie alfabetycznym  oraz 26 pozycji bibliograficznych jako uzupełnienia za lata 1983-1995 (zamieszczony na końcu Indeks rzeczowy ułatwia odnalezienie potrzebnych informacji) Materiały do bibliografii frazeologii polskiej 1996-2000
Stanisław Bąba, Jarosław Liberek

Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny

Wydawnictwo Naukowe PWN
Warszawa 2001
   Słownik zawiera: 4 tysiące związków wyrazowych (zebranych w 6 tysiącach haseł); 10 tysięcy cytatów dokumentujących użycie frazeologizmów; nowe frazeologizmy, np. radosna twórczość, puścić kogoś w skarpetkach, Mrożek by tego nie wymyślił; schematy łączliwości składniowej oraz informacje o pochodzeniu niektórych związków wyrazowych.
   Obszerny i zróżnicowany zestaw źródeł  zapewnia słownikowi wiarygodność. 
Słownik frazeologiczny: Baba, Liberek
Stanisław Bąba

Materiały do bibliografii frazeologii polskiej.
Prace opublikowane w latach 1945–1995


Wydawnictwo WiS
Poznań 1998
   Książka rejestruje w 943 pozycje bibliograficzne w układzie alfabetycznym (zamieszczony na końcu Indeks rzeczowy ułatwia odnalezienie potrzebnych informacji). Materiały do bibliografii frazeologii polskiej 1945-1995

Jarosław Liberek

Innowacje frazeologiczne
w powojennej fraszce polskiej


Wydawnictwo WiS
Poznań 1998
     
     Opracowanie mało znanego problemu jednego z rodzajów konstrukcji wtórnych: innowacji frazeologicznych na podstawie blisko 120 tomików fraszek 35 autorów, m.in. Jana Sztaudyngera i Stanisława Jerzego Leca. Część druga jest poświęcona rozważaniom teoretycznym, zreferowaniu stanu wiedzy, wyznaczeniu podstawowych dróg postępowania badawczego. W części trzeciej autor charakteryzuje gatunek, wskazuje na uwarunkowania towarzyszące włączaniu jednostek frazeologicznych w poetyckie struktury fraszek. W najważniejszej i najobszerniejszej części czwartej analizowane są innowacje polegające na zmianach dokonywanych poza planem wyrażania frazeologizmów.
nota wydawnicza
Innowacje frazeologiczne w powojennej fraszce polskiej 











red. PIOTR FLICIŃSKI 2006–2017
 Document made with Nvu