UAM ZAKŁAD  FRAZEOLOGII   I   KULTURY  JĘZYKA  POLSKIEGO Instytut Filologii Polskiej
Collegium Maius
ul. Fredry 10
61-701 Poznań


    

KONWERSATORIUM Z KULTURY JĘZYKA POLSKIEGO

DLA 3-LETNICH STUDIÓW POLONISTYCZNYCH PIERWSZEGO STOPNIA

(aktualizacja programu z 12.05.2013 r.; aktualizacja strony 30.01.2016 r.)

Warunki zaliczenia przedmiotu:

1. obecność na zajęciach (dopuszczalne dwie nieobecności);

2. pozytywna ocena z kolokwium, o którego formie na pierwszych zajęciach poinformuje prowadzący (pięć i więcej nieobecności powoduje niedopuszczenie do kolokwium, a tym samym konieczność powtarzania przedmiotu).

PROBLEMATYKA ZAJĘĆ

1. Przegląd ważniejszych wydawnictw z zakresu poprawności językowej. Omówienie zawartości Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. Andrzeja Markowskiego (Warszawa 2004 i wydania następne). 

Zagadnienia szczegółowe:

  • słowniki poprawnej polszczyzny

  • wersje elektroniczne słowników poprawnej polszczyzny

  • inne słowniki poprawnościowe

  • poradniki językowe

  • czasopisma językoznawcze

  • internetowe poradnie językowe

2. Kultura języka jako dyscyplina językoznawcza. Podstawowe pojęcia z zakresu kultury języka.

Zagadnienia szczegółowe:

  • kultura języka w ujęciu tradycyjnym (warszawska szkoła kultury języka)

  • nurt socjolingwistyczny w badaniach kulturalnojęzykowych

  • etyka słowa, estetyka słowa

  • system, norma, uzus, tekst

  • obiektywny charakter normy jako płaszczyzny odniesienia dla zjawisk innowacyjnych

  • elita humanistyczna jako grupa kształtująca normę

  • stosunek normy do pozostałych płaszczyzn języka

  • innowacja językowa, zmiana językowa, błąd językowy

  • typy błędów językowych

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 14-28; 55-60; 75-84.

2)       A. Markowski, J. Puzynina, Kultura języka, w: Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s. 49-54; 59-69.

3. Struktura współczesnej normy językowej. Typy norm językowych.

Zagadnienia szczegółowe:

  • jednostki jednokształtne i jednostki wielokształtne wchodzące w skład normy

  • typy wariantów normy

  • norma języka ogólnego a odmiany regionalne współczesnej polszczyzny – gwary miejskie

  • norma wzorcowa i norma użytkowa (potoczna)

  • norma skodyfikowana

  • normy cząstkowe: fonetyczna, słowotwórcza, fleksyjna, składniowa, leksykalna, frazeologiczna, stylistyczna

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 28-41.

2)       J. Miodek, O normie językowej, w: Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s. 73-83.

3)       Słownik gwary miejskiej Poznania, pod red. M. Gruchmanowej i B. Walczaka, wyd. 2. z suplementem, Warszawa – Poznań 1999 [wybrany rozdział z części monograficznej].

4. Typy innowacji językowych.

Zagadnienia szczegółowe:

  • innowacje uzupełniające

  • innowacje regulujące

  • innowacje rozszerzające

  • innowacje nawiązujące

  • innowacje skracające i ich typy

  • innowacje precyzujące – zjawisko semantycznej repartycji wariantów normy

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 41-45.

2)       hasła problemowe: anglicyzmy, galicyzmy, germanizmy, innowacja językowa, latynizmy, neologizmy, nowe znaczenia wyrazów, rusycyzmy, skrót, skrótowce, zapożyczenia, w: Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2004.

5. Innowacje uzupełniające w polszczyźnie XXI wieku.

Zagadnienia szczegółowe:

  • przyczyny powstawania innowacji uzupełniających

  • neologizmy słowotwórcze

  • neologizmy semantyczne (neosemantyzmy)

  • neologizmy frazeologiczne (w tym zestawienia)

  • najnowsze zapożyczenia

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 156-167; 167-188.

2)       B. Dunaj, Tendencje rozwojowe najnowszej leksyki polskiej, w: Współczesna leksyka, pod red. K. Michalewskiego, cz. I, Łódź 2001, s. 76-83.

3)       H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2005, s. 108-126.

6. Kryteria oceny innowacji językowych.

Zagadnienia szczegółowe:

  • przegląd propozycji badawczych dotyczących stosowania kryteriów poprawności językowej

  • kryteria wewnętrznojęzykowe i zewnętrznojęzykowe

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 45-55.

2)       H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2005, s. 98-108.

3)       A. Markowski, M. Ciupińska, E. Dulna-Rak, E. Kozioł-Chrzanowska, M. Łozińska, A. Niepytalska-Osiecka, M. Pawelec-Skurzyńska, U. Zdunek, Nowe spojrzenie na kryteria oceny elementów językowych, w: Norma językowa w aspekcie teoretycznym i pragmatycznym, pod red. A. Piotrowicz, M. Witaszek-Samborskiej i K. Skibskiego, Poznań 2011, s. 11-48.

7. Współczesna norma frazeologiczna.

Zagadnienia szczegółowe:

  • struktura współczesnej normy frazeologicznej

  • typy innowacji frazeologicznych: uzupełniające, modyfikujące (ich rodzaje), rozszerzające, parafrazujące (trawestujące), semantyczne, mieszane

  • innowacja frazeologiczna a błąd frazeologiczny

  • zasady poprawności frazeologicznej

Literatura przedmiotu:

1)       S. Bąba, Frazeologia polska. Studia i szkice, Poznań 2009, s. 11-30; 41-48; 75-84; 101-112.

2)    P. Fliciński, Sposoby pomnażania współczesnego zasobu frazeologicznego polszczyzny, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, pod red. S. Bąby, K. Skibskiego i M. Szczyszka, Poznań 2010, s. 21-32.

3)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 231-251; 262-265.

8. Kodyfikacja. Polska polityka językowa.

Zagadnienia szczegółowe:

  • problemy związane z kodyfikacją języka

  • postawy użytkowników wobec języka

  • polityka językowa w Polsce w realiach Unii Europejskiej

  • Ustawa o języku polskim i działalność Rady Języka Polskiego

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 60-75; 126-142.

2)       A. Pawłowski, Język polski w Unii Europejskiej: szanse i zagrożenia, „Poradnik Językowy” 2005, z. 10, s. 3-27.

3)       materiały z internetu ze stron www.rjp.pan.pl.

9. Zjawisko mody językowej.

Zagadnienia szczegółowe:

  • moda i snobizm w języku

  • szablon leksykalny

  • wyrazy modne w 2. połowie XX w. a moda językowa początku XXI wieku

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 188-215.

2)       K. Ożóg, Leksykalne mody współczesnej polszczyzny, w: tegoż, Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, wyd. 3., Rzeszów 2007, s. 89-106.

3)       D. Buttler, H. Kurkowska, H. Satkiewicz, Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności leksykalnej. (Słownictwo rodzime), Warszawa 1982, s. 122-139.

10. Zewnętrznojęzykowe tendencje rozwojowe w polszczyźnie XXI wieku.

Zagadnienia szczegółowe:

  • internacjonalizacja

  • terminologizacja (technologizacja)

  • demokratyzacja

  • mediatyzacja

  • zjawisko nowej piśmienności

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 215-231; 271-274.

2)       K. Waszakowa, Przejawy internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny, Warszawa 2005, s. 25-35; 194-197.

3)       K. Ożóg, Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, wyd. 3., Rzeszów 2007, s. 228-242.

4)       A. Skudrzyk, Czy zmierzch kultury pisma? O synestezji i analfabetyzmie funkcjonalnym, Katowice 2005, s. 24-39.

11. Wewnętrznojęzykowe tendencje rozwojowe w polszczyźnie XXI wieku.

Zagadnienia szczegółowe:

  • uniwerbizacja

  • multiwerbizacja

  • pleonazmy i tautologie

  • nowe tendencje w systemie gramatycznym

Literatura przedmiotu:

1)       A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 265-270.

2)       A. Małocha-Krupa, Słowa w lustrze. Pleonazm - semantyka - pragmatyka, Wrocław 2003 [wybrane rozdziały].

3)       H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2005, s. 36-39; 98-108; 213-220.






red. PIOTR FLICIŃSKI 2006-2017
Document made with Nvu